Mariami

Gulf Georgia to Sponsor Rugby Union

2012-02-28T05:15:00.000-08:00

The FINANCIAL -- Gulf Georgia has now become the chief sponsor of the Georgian Rugby Union. The partnership will last until January 1, 2013. Gulf Georgia will invest 100,000 GEL in the development of Georgian rugby as a result of the collaboration.

Representatives of the sponsor company said that this kind of cooperation is important not only for the team but for the promotion of the company itself. According to the agreement, the Gulf logo will be printed on the shirts of the players.

“Gulf continues to support sport in Georgia. We consider it important that sport should be supported by the business sector in the country,” said Otar Katamadze, Vice President of Gulf Georgia. “It is a great pleasure when a company can provide financial assistance to a team which the whole country is very proud of. With our financial support we are giving the possibility to the team to develop and have greater success,” he added.

Gulf Georgia explained that the reason why the company chose to support the Rugby Union is that rugby is one of the most successful sports in Georgia. “We are already sponsors of Dinamo Tbilisi . So we contribute to the development of Georgian football as well. We want to support other types of sport in Georgia. Georgian rugby has brought big success to the country. We will try to help the Union to make this success greater and greater. Gulf Georgia plans to continue supporting Georgian sport by sponsoring other types of sport as well,” said Katamadze.

Despite the fact that a one-year contract has been signed between Gulf Georgia and the Rugby Union, both sides hope that this cooperation will continue in the future as well. “We have very interesting plans for the following four years. So it is vital for us that this type of cooperation continues,” said Giorgi Nijaradze, President of The Georgian Rugby Union. “I am very glad for this agreement and I hope that other companies will do the same and invest funds in the development of the national team and rugby clubs. We are doing our best to develop Georgian rugby. We have important projects and important funds are necessary for their implementation as well. Without the financial support, which is necessary for the competitiveness in Georgian sports, we are doomed to failure,” he added.

“The Government helps us, the stadiums are being built by the programme of Kartu, Natakhtari is our other sponsor as well and the international federation also supports the Georgian Rugby Union. All this is good, but not enough. Georgian business should be more involved in developing processes,” said Nijaradze. “If Georgian business does not support us, we will not have strong clubs, there will not be competition among the clubs and the level of our championship will not have risen,” he added.

The contract contains certain obligations. The Georgian Rugby Union undertakes PR and advertising of Gulf Georgia. Meanwhile Gulf will finance the Union.

Gulf Georgia was one of the most prominent companies in the oil business sector last year. The Union of Oil Products, Enterprisers, Importers and Customers awarded the company for contribution to the development of Georgian sport in 2011.

Inspiring entrepreneurism for social change

2012-02-28T05:13:00.001-08:00

The FINANCIAL -- 25 percent of the population in rural areas in Georgia live below the poverty line and another 25 percent is at risk of falling below, according to the research conducted by CARE International in Caucasus.

“A just, flourishing, and peaceful South Caucasus region needs lots of different types of people, lots of different types of ideas, and lots of different types of experiences. Social entrepreneurship can work to bring out the innovation that will move all of society forward together,” so says Thomas Reynolds, Mission Director of CARE International in the Caucasus. FINANCIAL sat down with him last week to discuss one the most pressing issues the region faces in the form of poverty and how social entrepreneurship – as suggested by Mr. Reynolds - can bring about change.

Q. What is the poverty level in the region and where do we stand compared to other countries?

A. There is little consensus on the current poverty dynamics in the region primarily because different organizations use different metrics. CARE, for instance, used World Bank ’s definition of poverty - 2 USD income per day in its research and found that around 25 percent of the population in rural areas in Georgia live below the poverty line and another 25 percent is at risk of falling below. The 2010 Caucasus Barometer survey by the Caucasus Resource Research Centres shows similar numbers: Some 21 percent of the population of Georgia, 7 percent of that of Armenia and 4 percent of that of Azerbaijan say they had a monthly average income of 50 USD and less. These three countries still have dramatic underemployment which directly leads to high rates of poverty.

At a glance Azerbaijan has a good story to tell owing to its increasing oil revenues: the number of people in poverty - as measured by national poverty line - reduced from 75 percent to 49 percent from 1995 to 2002 and its GDP has had a stable growth rate since 1996. However, this is not the end of the story. My question becomes how inclusive has the GDP growth been for the average Azeri citizen or how the benefits from the oil revenues have been spread among the people? Regardless of whether the poverty is going up or going down, I think the government, civil society and business community should ask themselves how they can create value chains that are inclusive so that remote communities and poor people can participate in it at some level. This is an important goal for us to realize collectively.

Q. It seems like South Caucasian countries have similar problems in terms of unemployment and poverty. Would it be better if they managed to work together?

A. Some problems are very similar, some are very different. Would it better to work together? Absolutely! Georgia is a modestly sized market when we think about global economies. The same could be said about Armenia and Azerbaijan. Each of the countries has different competitive advantages and I think there is promise if they manage to collaborate and create more diverse economies. It does make sense to collaborate, to put opportunities on the table and think about the ways the countries can contribute to each other’s development. This is not easy. There are long-standing challenges to the countries working together, but we see cross border trade increasing, and there is further scope for more stable, inclusive economies and better usage of the countries’ competitive advantages.

Q: A number of researches show that poor people suffer disproportionally during economic crisis. Was it a case in the South Caucasus?

A: Poor rural people in the South Caucasus are typically cut off from the market. They have no or little access to credit. They often trade through non-cash means. They are utilizing local inputs and producing outputs that are consumed locally. While this level of economic exchange signals a subsistence level of existence, paradoxically this isolation also insulated the rural poor from external shocks. That is, they were insulated from the global crisis while the major markets across the world were declining in value by 30-40-60 percent.

Poor people in the South Caucasus were distanced from the consequences of the crisis again because they had a built-in-mechanism, a sense of what they can afford in terms of inputs and outputs. “The absolute poverty they face did not significantly decline”, he says. “So, if you are marginalized in remote communities, you are much better at coping than an average global citizen. However, I do not mean to say that global crises do not affect poor people in the Caucasus at all. For instance, what would have happened in terms of infrastructure that was not developed and that could have developed and provided market linkages? Or education, scholarships which could have been provided but were not? Some of the effects will not be able to be seen for a long time.

Q. If you look back over the last decade what do you think was the most significant change?

A. What has not changed? One of the most significant changes are those in the political actors, in who is influencing what decisions, particularly in Georgia, if we look at the events in the early 2000s. Moreover, there has been this move to market orientation: this is reinforced consistently with rhetoric and its applications are going to occur more and more. When I talk to my colleagues about what it was like living in Georgia 10-12 years ago, they talk about how lighting a candle was not considered a romantic activity - it reminds them of the misery of living months and months without power. To think about that now in Tbilisi is almost unfathomable. In terms of reliability of services in the capital, major changes have occurred and security has also improved, not only in the capital but across the country. In some ways, however, things have not changed that much.

Q. Then let me ask the question differently: what are the things that must be changed that have not changed yet?

A. CARE is imagining four areas - if significant changes are to take place - that could make society a better place for poor people. We are interested in a more representative government and a government that is more responsive to the voice of the people. We also want the voice to be clearer and more organized, so that the civil society organizations are representatives of the communities which they belong to and support. In terms of conflict, we are looking at how various institutions can be more conflict sensitive, how conflict can be reduced through peace-building agendas, more understanding of the incentives that encourage a resolution of conflict will enable actors with opposing viewpoints to see the value in not pursuing conflict in the future. As for market access, if we are to track the GDP growth of three South Caucasian countries and their participation in the economy, there has been a significant change, but has this growth been inclusive? How are poor people in rural areas participating? So, the economics and market access continues to be one of the biggest concerns, especially for rural people across the South Caucasus.

Q. How does this apply to young people in rural areas?

A. We have just studied twenty communities across the south Caucasus. In every community that we have researched so far, their number one concern is unemployment. When we are talking about poverty statistics, we know the priorities for young people are employment. They are looking to migrate for employment reasons. They would like to have jobs where they are inspired to live, but actually they do not see these jobs. Together with government, civil society, non-profit organizations and businesses we need to think about how we can bring more jobs, and prepare more people to occupy those jobs among the younger generations in the south Caucasus.

Q. Do you think that creating jobs would lead the region out of poverty?

A. I would say it is one of the solutions. I don’t think it’s fair to define the South Caucasus solely in a post-Soviet context but I think there are vestiges of Soviet life that have hindered entrepreneurship across the region. CARE is interested in identifying what we call social enterprises and using a vetting process to determine which have more promise. Social enterprise is a commercially managed organization fulfilling social change objectives. It has a potential to provide goods and services to underserved or un-served markets, and shows commitment to social values, rather than profits. We will be looking at young people, women, current business entrepreneurs and civil society organizations fostering an entrepreneurial zeal that identifies what is missing in society and looking at market-driven ways of providing that, whether its service, or it’s a good that provides social value. It’s a sense of connectedness and new opportunities.

CARE’s role will be to facilitate enhancing these ideas, so that local people can realize the vision that creates societal solutions right where they are.

Economic incentives created through social entrepreneurship can potentially reduce a variety of conflicts and that reduces the risk analysis foreign investors might have in the region, thereby increasing the likelihood of capital investment. Finally, this applies to people who have ideas about how to encourage public-private dialogue. We see those four areas as the most strategic levers that CARE can have in seeing a prosperous South Caucasus society.

Preventive Care on the Rise in Georgia

2012-02-28T05:11:00.000-08:00

The FINANCIAL -- The number of patients visiting hospitals for preventive examinations has increased in Georgia. Doctors are saying that this is a result of the development of the insurance market and healthcare programmes provided by the Ministry of Health.

Giorgi Gigolashvili, President of the Insurance Institute of Georgia, explains that insured people who do not use the medical service cover the expenses of those who use it. “In this case the principle of solidarity is at work. Healthy people finance less healthy ones. The main interest of an insurance company is to have millions of insured clients and a few of them who use the services included in the insurance packages. Otherwise, if all the clients use their insurance package then the insurance company will lose all profit,” Gigolashvili said.

According to the Insurance Institute of Georgia about 900 thousand people use the state social insurance programme while 500 thousand people are corporate clients. “State social insurance is purely profitable for citizens because the insurance fee is covered by the budget,” said Gigolashvili. “These are vulnerable people. But if a person is not vulnerable, an insurance package will cost more than preventive care. In this case, if a person is totally healthy then it makes more sense for them to buy accident risk insurance rather than a preventive care insurance package. For those people who visit hospitals frequently, a preventive care package is more useful. People should choose their insurance package with care and should know how to use it properly,” he added.

Healthcare expenses usually cost more than 100 GEL per visit while the average health insurance package costs just 25 GEL a month. Here are the average prices of preventive examinations in private clinics of Georgia: blood test - 18 GEL, blood glucose levels - 8 GEL, urine analysis - 11 GEL, prothrombin - 11 GEL, cardiogram and abdominal ultrasound - 60 GEL. But in state clinics prices are almost half as much.

“In any case, whether a person is insured or not, preventive care is cost-saving,” said Gigolashvili. “It is better to spend money on a preventive examination than on curing a problem. Curing is always more expensive then preventive care. Preventive care is cost-saving not just for people, but for the insurance company as well. Insurance companies prefer to pay for preventive care as the costs are less, than to pay for curing as the costs are almost always higher,” he added.

Doctors also claim that preventive healthcare is a cost-saving tool that improves one’s health. They say that preventive care is important for managing the health as many of the top risk factors leading to illness and premature death are preventable.

“Even if a person is healthy they should go to preventive examinations nonetheless. Despite it being related to costs, prevention is less expensive than treatment and is easier than curing,” said Giorgi Giorgobiani, Aversi Clinical Director. “I am a surgeon and have seen lots of cases where surgery has been necessary due to the fact that the disease was not diagnosed in time. A surgeon’s costs are much higher than preventive care,” he added.

“A person may have some pathological disease and have no idea about it for a long time. That is why it is so vital to monitor their health periodically. In this case it is possible to catch problems at an early stage,” said Ketevan Gviniashvili, family doctor. “Both for doctor and patient it is easier to make healthy lifestyle decisions when you have the information and guidance of a healthcare provider. Nowadays people go to clinics for preventive examinations more frequently than they did in the past,” she added.

“I admit that financial problems prevent many patients from enacting their desire to control their health. But those people who are under financial pressure are able to participate in privileged projects,” said Lili Mumladze, Doctor Therapist of PSP’s New Hospital. “Propaganda of preventive care has played a role in raising public awareness, and demand for preventive examinations has increased as a result. But I would say that this culture is still relatiely low in the country,” she added.

Insurance companies are actively involved in organizing medical services at clinics as well. The companies agree with doctors that insurance programmes encourage people to visit clinics periodically. “The number of people who actively use an insurance policy and get medical treatment in different directions keeps increasing,” said Maiko Ivchenko, Head of the PR Division at Insurance Company Aldagi BCI. “Aldagi BCI offers 80 sorts of health insurance products. The procedure of getting insurance is simple at our company. For health insurance alone we have more than 200,000 insured clients. Aldagi BCI is experiencing 200 percent growth of health insurance,” she added.

ქალები საქართველოს შრომით ბაზარზე

2012-02-21T10:33:00.000-08:00

ხარვეზებით სავსე შრომის კოდექსი, გენდერული სტერეოტიპები და დისკრიმინაცია - ეს ყველაფერი თანამედროვე ქართველი ქალებისთვის სირთულეებს ქმნის შრომით ბაზარზე.

ქალთა სამეწარმეო საქმიანობის ხელშეწყობა აქტუალურია არა მარტო საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში. პოსტსაბჭოთა სივრცის ქვეყნებში, კონსტიტუციისა და შრომითი კანონმდებლობის მიხედვით, ქალებისა და მამაკაცების თანაბარუფლებიანობა ქაღალდზე მაინც არის დაცული. რეალურად, სტატისტიკური მონაცემებით, შრომით ბაზარზე ქალი მამაკაცზე უარეს მდგომარეობაშია.

2011 წელს საქართველოში 344.3 ათასი დასაქმებული ადამიანიდან 39,0 პროცენტრი ქალია, 61,0 პროცენტი კი - მამაკაცი. ამავე სტატისტიკით ვიგებთ, რომ კერძო სექტორში ქალები ძირითადად მცირე და საშუალო ბიზნესში არიან დასაქმებული. რაც შეეხება რეგიონების მიხედვით დაყოფას, დასაქმებულ ქალთა 61 და მამაკაცთა - 59,7 პროცენტი დედაქალაშია დასაქმებული. საშუალო თვიური ხელფასი ბიზნესსექტორში 717,7 ლარს შეადგენს, ხოლო ქალებისთვის - მხოლოდ 505,3 ლარს.

საქართველოში დასაქმებული ქალების დიდი ნაწილი საჯარო სექტორში მუშაობს, კერძოდ, ჯანდაცვისა და სოციალური დახმარების სამსახურებში, საგანმანათლებლო სფეროში და ოფისებში.

ეს არის ოფიციალური სტატისტიკა. არსებობს არაოფიციალური მონაცემებიც, სადაც აღრიცხულია იმ დასაქმებულ ქალთა რაოდენობა, რომლებიც არაფორმალურ სექტორში მუშაობენ.

ქართველი ქალების დასაქმების დაბალ მაჩვენებელს შეიძლება რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებდეს, მათ შორის, ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია ის, რომ ქართველი ქალების დიდი ნაწილი დიასახლისია. ამას თან ერთვის ქალის ფიზიოლოგიური მდგომარეობა, რაც გულისხმობს დაორსულებას და შვილის გაჩენას. ორსულობის ბოლოს ქალი გადის დეკრეტულ შვებულებაში, რის გამოც ის ტოვებს სამსახურს გარკვეული პერიოდის განმავლობაში.

ამგვარი მდგომარეობის მიზეზად შეიძლება ჩაითვალოს ქალის ტრადიციული როლი ქართულ ოჯახში, რაც გულისხმობს ბავშვების მოვლას, სკოლაში და სხვადასხვა გასართობ თუ შემეცნებით წრეზე შვილების ტარებას და ა.შ. ეს წარმოადგენს დედების მოვალეობას, რის გამოც, რიგ შემთხვევებში, თვითონ ქალები ტოვებენ სამსახურს თავიანთი ნებით ან დამსაქმებლები ერიდებიან დაოჯახებული ქალების სამსახურში აყვანას, რაც ქმნის საერთო ფონს - ქალთა დასაქმების დაბალ მაჩვენებელს.

დამსაქმებლები განმარტავენ, რომ ბევრი სამუშაო ადგილი მობილიზებას და დიდ შრომას საჭიროებს, და ქალების შრომით შესაძლებლობებში ეჭვი ეპარებათ. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი სამინისტრო და ორგანიზაცია პირიქით, ქალებს, მათი შრომისუნარიანობის გამო, გარკვეულ პოზიციებზე ასაქმებს.

”ქეა ინტერნეიშელმა“ ჩაატარა კვლევა, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს შრომით ბაზარზე ჯერ კიდევ ბევრი პროდუქტიული მუშახელია დაუსაქმებელი. პატრიარქალურმა კულტურამ, რომელიც უპირატესობას ანიჭებს მამაკაცების დასაქმებას, გავლენა მოახდინა და შეზღუდა არჩევანი ქალებისთვის. ამ შეზღუდვამ ისინი ძირითადად დიასახლისებად აქცია, მაშინ, როდესაც მათი ინტერესი სახლის გარეთ დასაქმება იყო, ნათქვამია კვლევაში.

კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ მამაკაცებიც და ქალებიც თანხმდებიან, რომ ოჯახის მარჩენალი მამაკაცია. ეს ნიშნავს, რომ მამაკაცი პრივილეგირებულია, მიუხედავად იმისა, რომ განათლების დონე ქალსა და მამაკაცს შორის თითქმის თანაბარია.

საკუთრებაში არსებული აქტივების რაოდენობის მიხედვით, ქალებს აქვთ ნაკლები მიწა, ნაკლები ბიზნესი და, ზოგადად, ნაკლები აქტივები, რომლის გამოყენებაც შეიძლება კომერციული სესხებისა და მიკროკრედიტებისთვის. ასე რომ, ქალების შანსები ბიზნესის დასაწყებად შემცირებულია.

ქალთა უმუშევრობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი ისიც არის, რომ საქართველოში უფრო მეტადაა განვითარებული მამაკაცის დასაქმებაზეა მორგებული სფეროები. ამ თვალსაზრისით არათანაზომიერად განვითარდა მაგალითად, გზების, სასტუმროების, საავადმყოფოების და ა.შ. მშენებლობა. ასეთ სექტორს მამაკაცის შრომა სჭირდება. მეორე მხრივ, არსებობს ისეთი სექტორებიც, სადაც ქალიც და მამაკაციც თანაბრად არის დასაქმებული. მაგალითად, საბანკო სექტორი.

ეკონომისტებს სჯერათ, რომ დასაქმებულ ქალთა რაოდენობა იმაზე გაცილებით მეტია, ვიდრე ამას სტატისტიკა გვიჩვენებს. მათი აზრით, ქალთა უმრავლესობა დასაქმებულია არაფორმალურ სექტორში, რაც იმას ნიშნავს, რომ მუშაობის დასაწყებად მათ არ სჭირდებათ რეგისტრაცია. ასეთი სამუშაო შეიძლება იყოს ძიძის, მომვლელის, მოახლის, დამლაგებლის და მსგავსი პოზიციები.

”ნიუ სერვისი” დასაქმების სააგენტოა, სადაც დასაქმებულთა უმრავლესობას ქალები შეადგენენ. ეს არც არის გასაკვირი, რადგან ამ სააგენტოს პროფილი სწორედ არაოფორმალურ სექტორში დასაქმებაა.

საქართველოს შრომით ბაზარზე სქესობრივი და ასაკობრივი დისკრიმინაცის შესახებ დღეს ბევრს არ საუბრობენ. თუმცა, ფაქტები ამის შესახებ ისედაც მეტყველებენ. შრომით ბაზარზე სქესობრივ და ასაკობრივ დისკრიმინაციას თვითონ დამსაქმებლები ქმნიან.

პირველ რიგში, ბევრ კომპანიაში, არაოფიციალურად, ერთ-ერთ მოთხოვნად სახელდება, რომ კანდიდატი არ უნდა იყოს დაოჯახებული, მას არ უნდა ჰყავდეს შვილები. ამ მოთხოვნის საფუძვლად კი რიგ შემთხვევებში სახელდება არანორმირებული სამუშაო გრაფიკი. დამსაქმებელი ასევე ამჯობინებს, რომ დაასაქმოს 25-დან 40 წლამე ასაკის ქალები. უფროსებს ასევე ურჩევნიათ, რომ თავიანთ კომპანიებში სასიამოვნო გარეგნობის ქალბატონები დაასაქმონ. გამომდინარე იქედან, რომ ზოგადად ქვეყანაში უმუშევრობის მაღალი მაჩვენებელია, დამსაქმებლები დიდი არჩევანის წინაშე დგანან. ამიტომ ისინი ირჩევენ ისეთ კანდიდატს, რომელიც მათ ყველა მოთხოვნას აკმაყოფილებს. დასაქმების სააგენტოს ხელმძღვანელები ამტკიცებენ, რომ მომხიბლავ ქალბატონებს დასაქმების პრობლემა არასდროს შეექმნებათ.

ასეთ “ფარულ” დისკრიმინაციას ბევრი ფაქტორი განაპირობებს: ქალი-დედის სოციალური დაცვის არსებული სისტემა (რომელიც დაუცველობა უფროა, ვიდრე სხვა რამ); სრულიად დაუსაბუთებელი აზრი იმის თაობაზე, რომ ქალს მამაკაცთან შედარებით ნაკლებად რაციონალურად შეუძლია სამუშაო დროის განაწილება; სტერეოტიპული აზროვნება იმის შესახებ, რომ ქალს მეორეული როლი ეკისრება ოჯახის ეკონომიურ უზრუნველყოფაში; გავრცელებული აზრი იმის შესახებ, რომ საქართველოში ისევე, როგორც სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, უბრალოდ არ არსებობს ქალსა და მამაკაცს შორის სოციალური უთანასწორობის პრობლემა. დასაქმების სააგენტოს ხელმძღვანელები იმასაც ამბობენ, რომ საქართველოს შრომით ბაზარზე ასაკობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის გამომწვევი მიზეზი არის დაუხვეწავი შრომითი კოდექსი.

ფაქტია, რომ ქვეყანაში არ არსებობს დასაქმების კულტურა, დამსაქმებლები დასასაქმებლებს თავიან ინტერესებს ახვევენ თავს და შრომით ბაზარზეც თავიანთი ინტერესების მიხედვით ქმნიან მოთხოვნებს.

Choosing a Business School in Georgia

2012-02-20T10:09:00.000-08:00

The FINANCIAL -- The most expensive business education in Georgia is available at ISET, the International School of Economics. While the annual tuition fee at ISET is set at the level of 8,000 USD, generous merit-based scholarships are available to all students.

Caucasus University takes second place with its fees of 7,500 GEL. Students pay 6,950 GEL to receive business education at Free University. These are the most expensive universities in Georgia in terms of Business and Management education.

The Presidents of the universities say that nowadays business and management have become some of the most demanded professions in Georgia. The high demand led to the high prices of the faculty. Eric Livny, Executive Director of ISET, says that their MA programme is increasing quite steadily over time.

“Every year we get between 250 and 300 applications for about 50 slots in the incoming class. About half of these applications come from Georgia, and the rest from Armenia and Azerbaijan. ISET’s Master’s programme in economics is the only one of its kind in the South Caucasus,” Livny said.

“We make a very strong effort to place our students in the top PhD programmes, especially in the US. Our best placements in the last two-three years include Stanford University, University of Chicago and University of Pennsylvania - all three being among the top ten programmes worldwide,” Livny added.

“The most demanded faculty in The University of Georgia is the School of Business and Economics, like other universities in Georgia,” said Prof. Manana Sanadze, Rector of the University of Georgia. “Our university performs constant monitoring by market specialists of the requirements of large companies’ human resources departments. According to the rating of the most demanded specialties, business and economics are in first place. The employment rate for these professions is high,” she added.

“The School of Business is the most highly demanded at Georgian American University,” commented Michael Cowgill, the President of GAU. “This is conditioned by employment prospects. The business market provides many places for employment,” he said.

Business and management graduates are in demand with the human resources management services of banks and insurance companies in Georgia. The universities also guarantee job places for their students.

Eric Linvy of ISET said that in September 2011, two months after completing their studies, every single member of the graduating class had found a job in the South Caucasus or was enrolled in a US or European PhD programme.

“The two single largest employers of ISET students are the Georgian National Bank and the Ministry of Finance,” said Livny. “The energy sector, international organizations, NGOs and businesses are also absorbing many ISETers, in particular those with an energy economics profile. Finally, ISETers also work in analytical “back office” positions with economic consultancies, financial sector companies and banks,” he added.

Public sector jobs are relatively well-paid, prestigious, and challenging for ISET students. “On average, ISETers earn in the 1,200-1,500 GEL range. Those employed by international organizations earn well above this average (3,000-5,000 GEL). Entry level salaries are in the 800-1,000 GEL range,” Livny said.

“Business school ESM at Free University offers the same high level of education in every school. The tuition fee is the same for every school, 6,950 GEL minus state funding,” said Aleko Shelia, Human Resources Manager at Free University. “As for the students, they need the highest scores to get in to Free University, and every student is eligible for state funding. Also, every student can study here for free. After the graduation he/she must finance another first-grader from his/her salary. It is obligatory that every fourth-grader be employed. Otherwise, they will not get a diploma,” he stated. Offers from employers were much more than the number of students themselves last year. So our graduates have never had employment problems,” he added.

72 percent of Bachelor’s and Master’s graduates at The University of Georgia are employed. The graduates’ average salary is 800 GEL and up. They are mostly employed in financial services and public sectors. “The University of Georgia cooperates with different large and public agencies where students undergo a probation period. Theoretical education with practical experience raises our students’ competitiveness on the employment market,” Sanadze said.

“TBC Bank, BasisBank, National Bank of Georgia , Bank Republic and other banks in Georgia cooperate with Georgian American University,” said Cowgill. “Together with the banks insurance companies such as Aldagi BCI, Imedi L, GPI Holding and others are our partners as well. Our business school students’ average salary is 1,000 GEL,” he added.

The rating of private universities according to tuition fee is as follows: Georgian-American University - 6,000 GEL; International Black Sea University - 5,750 GEL; Grigol Robakidze University - 4,850 GEL; David Aghmashenebeli University of Georgia - 4,700 GEL; The University of Georgia - 2,990 GEL; Caucasus Academic Center - 3,600 GEL; Guram Tavartkiladze University - 3,300 GEL; St. Andria Georgian University - 3,200 GEL; Caucasus International University - 3,000 GEL; Tbilisi David Aghmashenebeli Educational University - 2,990 GEL; Teaching University of International Relations of Georgia - 2,900 GEL; SEU - 2,500 GEL; Iberia - 2,500 GEL;Tbilisi Humanitarian Teaching University - 2,500 GEL.

At State Universities tuition fees for the faculty of business and management are equal to 2,250 GEL.

Fees are a little bit different in the State Universities located in the regions; the average fee is 2,220 GEL.

‘Israeli Investments Returning to Georgia,’ Itsik Moshe

2012-02-16T04:58:00.000-08:00

13/02/2012
The FINANCIAL -- “A new wave of Israeli investments in Georgia has already begun,” Itsik Moshe, President of the Israel-Georgia Chamber of Business, told The FINANCIAL. “Pre-crisis investments of 300 million will be doubled very soon. I would say that the return of Jewish investments to Eastern Europe will begin from Tbilisi ,” Mr. Moshe stated.

“Relations between Georgia and Israel with the geopolitical aspect symbolize two sides of one coin. Georgian and Jewish attitudes toward one another have an impact on citizens of both countries. I would say that this process is going well. The relationship has not yet reached its maximum potential. Not even ten 10 percent of the potential has been realized.”

Q. The arrest of Israeli businessmen in Georgia caused discontent in Israel’s business sector. How long will it take to restore confidence between the two countries?

A. This problem has been left in the past. No crack was made in people’s confidence as a result of the incident. Moreover, four official visits of Georgian business delegations to Israel have been planned. MikheilSaakashvili pardoned the Israeli businessmen jailed in Georgia. So the issue has been resolved.

Q. How likely are future investments from Jewish businessmen in Georgia? How many business projects have failed recently?

A. The failure of investment projects is not exactly related to the situation around Jewish businessmen. In the last three years the world’s economy has suffered greatly. And it has not even recovered yet. Discussing Jewish investments out of this context is not right.

Israel has invested 10 billion USD in Eastern Europe. The next stop for this investment should have been Georgia. The process was stopped because Israeli money has been frozen in Eastern Europe. Unfortunately there is little likelihood of a revival in the near future.

The main Israeli investments are being implemented by private entities in Georgia. Israeli companies are interested in Georgian agriculture, tourism, financial sector, trade, logistics and real estate.

Q. Israel has blacklisted Georgia, which means that Georgia is a dangerous place for Israeli tourists. How did this fact impact on the two country’s tourism relations?

A. Tourism is growing at an annual rate of 55 percent. The Chamber of Business has been involved in the tourism sector over the years. The Chamber encourages bilateral tourism, brings journalists and TV channels, and advertises tourism facilities in both countries. Some people say that tourism activity is determined by the Jewish people who left Georgia and went to Israel. I would like to compare Georgia to Azerbaijan and Kazakhstan. In the 90s the same number of Jewish people left these countries, as in Georgia. Azerbaijan and Kazakhstan are financially interesting countries for Israel in the tourism industry. Israel has good relationships with these countries as well, but there is only one flight from Israel to Kazakhstan and four flights to Baku every month. As for Georgia, there are 30 flights from Israel a month. I believe that the number of flights will have reached 50 by 2014.

This is a good example of how tourism relationships are developing between Georgia and Israel. This is a result of Georgia’s well planned activities and PR.

Q. What is the role of Georgian Jews in terms of Israel’s politics towards Georgia?

A. I have a very strong position on the issue. Georgian Jews are not integrated into Israeli society. They could never determine anything in the relations between Georgia and Israel after their return to Israel. We must do everything to make the historical process between the two countries develop into deep and beneficial relations.

Bank Constanta Reached a Record Level of Financial Performance

2012-02-16T04:55:00.000-08:00

13/02/2012
The FINANCIAL -- Bank Constanta reached a record level and enjoyed a market increase in its key financial performance indicators last year.

Throughout 2011 Bank Constanta witnessed 77% growth in its assets and 71% growth in its credit portfolio, thereby getting into the ten most successful Georgian banks in 2011. The amount of loans issued by Bank Constanta in 2011 exceeded 168 million GEL, an 89% increase compared to the same parameter of the previous year.

“It took a lot of work to achieve this outcome,” said Levan Lebanidze, the General Director of Bank Constanta. “We developed as a micro banking structure because we could serve our clients better. In the micro financing market, small entrepreneurs needed resources to develop their businesses. We have sufficient experience to be able to offer qualified products to small businesses that they really need. This is one reason for our success. Another reason is that TBC has become a new shareholder of Bank Constanta, and lastly that all systems on which we have been working for years showed positive results in 2011,” he added.

The entry of TBC Bank into Bank Constanta’s capital is considered a key event of 2011.TBC Bank now holds a controlling stake; 83 percent of shares in Bank Constanta. “TBC is one of the leading banking institutions in Georgia. It has high level service, high professional ethics and is well experienced in the Georgian financing market. TBC reinforces Bank Constanta’s position on the Georgian financial market and promotes its faster growth. At the same time it is important for TBC to be oriented on a new segment. Bank Constanta gives the possibility to achieve exactly this goal,” Lebanidze said.

“Big competition is being created in the banking sector in Tbilisi and other cities of Georgia. Bank Constanta’s strategy is linked to our interest to operate in the regions as well,” said Vakhtang Butskhrikidze, the General Director of TBC Bank . “The sphere where Bank Constanta operates is medium-sized cities and large villages. The competition is very low there. It was almost impossible to enter this market with our brand and branches. Bank Constanta was a good way for us to expand our outreach via micro financing,” he added.

As well as TBC Bank , Constanta obtained new shareholder Oikocredit, an international investor which holds 11% percent of shares.

Bank Constanta introduced new banking products in 2011, such as consumer deposits, the portfolio of which had reached 14 million GEL as of the end of 2011. On top of that Bank Constanta introduced a plastic cards system, equipping its outlets with automated teller machines.

“We offer a product tailored to our customers’ needs. This is key to our profit as well. For us it is important to work on the deposits market. This issue has not been used by the financial market yet. Accordingly, society needs this type of financial service. We try to give the possibility to them to save money at our bank,” said Lebanidze.

The Bank Constanta outlet network enjoyed further expansion recently, with nine new outlets added to it in different regions of Georgia and three outlets currently under renovation.

The Bank reappeared on the market with a new logo and colour. In addition the Bank concept was also updated to enhance the marketing communications of the Bank. “Constanta was a fund, a micro financing organization and then a bank. During this whole period it was not rebranded once,” said Lasha Gogua, the Marketing Director of Constanta Bank. “We did research on how people perceived our logo. According to this research we found out that many people still perceived Constanta as a micro financing organization. Our message which we gave to the customers with our logo was being understood incorrectly. That is why we decided to update. According to recent research the general population’s attitude towards the bank has changed for the better,” he added.

“As for our marketing efforts, with important social and cultural projects the Bank created one of the largest-scale social media projects in the Georgian bank system. This has been confirmed by thousands of users of Bank Constanta’s Facebook page,” Gogua added.

The successful results of 2011 found a reflection in international ratings and awards too. M-CRIL, an international micro credit rating institution rated Bank Constanta as an alpha+ bank with very high security, good systems. KBS-Publishing, an international publishing company, and its The Banker magazine awarded Bank Constanta for its Contribution to the Development of Small and Medium Businesses in Georgia. Intelligence Group named Bank Constanta a bank committed to its corporate social responsibility.

“Awards are necessary because society sees a bank’s achievements; that the bank is oriented on development and that it is developing correctly,” said Lebanidze.

The Bank set plans for 2012 including increasing its market share in such areas as deposits, credits and operations; Active development of new products; Intensive expansion of the network of outlets and ATMs; Improving the quality of service and increasing the role of corporate social responsibility.

Bank Constanta joined the ranks of Georgian commercial banks in 2008, thereby becoming the first microfinance institution to transform into a bank. The company now provides full bank services to small and medium businesses with its 30 outlets across Georgia. At present, Bank Constanta serves over 32,000 customers across Georgia. Its credit portfolio exceeds 118 million GEL.

2012 წელი - საქართველო-ისრაელის ურთიერთობების ახალი ტალღა

2012-02-15T05:33:00.000-08:00

დიპლომატიური, კულტურული და ბიზნეს ურთიერთობები საქართველოსა და ისრაელს შორის თანდათანობით წინ მიდის, ვითარდება. ოფიციალური ვიზიტები, ახალი ინვესტიციები და ბიზნეს პროექტები 2012 წლისთვის უკვე დაგეგმიალია. ებრაული ინვესტიციების დაბრუნება კი Rixos-ის სასტუმროს მშენებლობით იწყება.

”ინვესტიციების ახალი ტალღა უკვე დაიწყო,” თქვა იციკ მოშემ, საქართველო-ისრაელის ბიზენს პალატის პრეზიდენტმა. ”ამ ტალღის სიმბოლო არის Rixos-ის მშენებლობის დაწყება ებრაული ინვესტიციებით. სწორედ Rixos გახდა პროექტი-პიონერი, რომლითაც დაიწყო ისრაელური ინვესტიციების განახლება, დაბრუნება საქართველოში,” თქვა მან.

იციკ მოშე ისრაელის პირველი ოფიციალური წარმომადგენელია საქართველოში და ყოფილ საბჭოთა კავშირში. საქართველოში მისი სახელი ყველაზე მეტად არის ასოცირებული საქართველო-ისრაელის ურთიერთობებთან. ვინაიდან, მრავალი წლის მანძილზე შვიდ სხადასხვა ქვეყანაში საქმიანობდა ისრაელის და მსოფლიო ებრაული ორგანიზაციების სახელით, სწორედ მას მივმართე შეკითხვებით და ანალიზი ვთხოვე იმ საკმაოდ რთული და მტკივნეული საკითხების შესახებ, რომლებიც ქვეყნების ურთიერთობებს და მათ შორის არსებულ პრობლემებს ეხება.

როგორია ისრაელსა და საქართველოს შორის მიმდინარე ურთიერთობები?

დავიწყოთ იქედან, რომ გაფართოებულ ახლო აღმოსავლეთში საქართველოს და ისრაელის ურთიერთობები, გეოპოლიტიკური ასპექტით წარმოადგენენ ერთი მედლის ორ მხარეს. ამ ფაქტს თუ დაემატება ქართველი და ებრაელი ხალხის განწყობა ერთმანეთის მიმართ, რაც ნელ-ნელა გადადის ისრაელელ და საქართველოს მოქალაქეებზე, შეიძლება ითქვას, რომ პროცესი და მისი ვექტორი მიმდინარეობს კარგად.

არის თუ არა დღევანდელი ურთიერთობა არსებული პოტენციალის მაქსიმუმი? პასუხია - არა. ჩვენს ქვეყნებს შორის პოტენციალის 10 პროცენტიც კი არაა ჯერ რეალიზებული.

რონი ფუქსისა და ზეევ ფრენკელის დაკავებამ უკმაყოფილემა გამოიწვია ისრაელის ბიზნესწრეებში. რა დრო და მოქმედებები დასჭირდება ორ ქვეყანას შორის ნდობის აღდგენას?

ვფიქრობ, ეს საკმაოდ ხმამაღალი განცხადებაა. არ მგონია, რომ მედია ამომწურავად ფლობდეს ამ ინფორმაციის შინაარსს, ნიუანსებს, მიზეზებს და მის წყაროებს. მე მიმაჩნია, რომ ჩვენს ქვეყნებს შორის კარგი ურთიერთობებია. კარგი ურთიერთობები კი კარგ სიყვარულს ჰგავს, სადაც ნებისმიერი პრობლემა, პატარაც კი, უკმაყოფილებას იწვევს. ეს განსაკუთრებით იგრძნობა ისეთ ემოციურ საზოგადოებაში, როგორიც ქართველები და ებრაელები არიან.

საბედნიეროდ, ეს თემა წარსულში დარჩა. ნდობაში ბზარი არ შესულა და, შესაბამისად, მის აღდგენას არანაირი დრო არ დასჭირდება. მარტო ამ კვარტალში დაგეგმილია ოთხი ოფიციალური ვიზიტი ისრაელიდან.

ჩემთვის ორი ფაქტია სასიამოვნო. პირველი, ეს არის ისრაელის პრეზიდენტის ზრუნვა მისი ქვეყნის მოქალაქეებზე და მეორე, საქართველოს პრეზიდენტის მიერ ბიზნესმენების შეწყალება და ქვეყნების ურთიერთობებიდან გამომდინარე პრობლემების მოგვარება. ეს გახდა გადამწყვეტი აღნიშნულ საქმეში.

მე მახსენდება, რა გააკეთა პრეზიდენტის ერთმა წარმატებულმა ვიზიტმა 2004 წლის დასაწყისში და როგორ შეცვალა მკვეთრად ისრაელის ბიზნეს საზოგადოების დამოკიდებულება საქართველოს მიმართ. ეს იმ პერიოდში დაუჯერებლად ითვლებოდა, რაც ჩანდა ყველა განათლებული ექსპერტის მიერ გაკეთებულ დასკვნებში.

საქართველოს მეგობრული ურთიერთობები აქვს ირანთან. ახდენს თუ არა ეს გავლენას ისრაელის პოზიციაზე საქართველოსთან მიმართებაში?

მე რას ვფიქრობ პირადად, ან რა არის ჩემთვის სასურველი, ალბათ, გასაგებია. თუმცა, ჩვენ უნდა გვახსოვდეს, რომ ვართ პატარა ქვეყნების შვილები და საუკუნეების მანძილზე, როდესაც ათეულობით დიდი ერი წაიშალა რუქიდან, ჩვენ ვართ რუქაზე ამაყად და მეტნაკლებად მყარად. ამისთვის კი უფრო მეტი ლავირება გვიწევს საერთაშორისო პოლიტიკურ ასპარეზზე. ეს დამახასიათებელია პატარა ქვეყნებისთვის. ბევრი დიპლომატიური ნაბიჯი, ორივე ქვეყნის მიერ გადადგმული, სასურველი და ბუნებრივია - ზოგი დიპლომატიური, ზოგი საჭირო და ზოგიც გამოუვალი არსებული გეოპოლიტიკის და იმ საფრთხეების გათვალისწინებით, რომლებიც ჩვენს ქვეყნებს არ აკლიათ.

როგორია ქართველ ებრაელთა როლი ისრაელის პოლიტიკის განსაზღვრაში, კერძოდ, საქართველოსთან მიმართებაში?

მე საკმაოდ მკვეთრი პოზიცია მაქვს ამ საკითხთან დაკავშირებით. ქართველი ებრაელი, რომელიც ”ქართველ ებრაელობს” პირდაპირი გაგებით, არ არის ინტეგრირებული ისრაელის საზოგადოებასთან; ვერასოდეს და არასოდეს გახდება ფიგურა, რომელიც რაიმეს განსაზღვრავს საკუთარი თავსთვის, ან ისრაელისთვის, ან საქართველო-ისრაელის ურთიერთობებისთვის სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ. ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, რომ ეს ისტორიული პროცესი ქართველ და ქართველ ებრაელთა ურთიერთობებისა გადავაქციოთ ან გადავზარდოთ საქართველო-ისრაელის ურთიერთობებში.

საქართველო-ისრაელის ბიზნეს პალატის ფორმატში არ შედის ქართულ-ებრაული ურთიერთობების ვიწრო პროფილი.

საქართველოში განხორციელებული ინვესტიციების რა ნაწილი მოდის ქართველ ებრაელებზე?

საკითხის ამგვარად დასმა არ არის აქტუალური ჩემთვის, როგორც საქართველო-ისრაელის ბიზნეს პალატის პრეზიდენტისთვის. ჩემთვის არსებობენ ისრაელის მოქალაქეები, რომლებშიც შედიან ქართველი ებრაელები და კიდევ 70 ქვეყნიდან ჩამოსული ებრაელები.

შეაფასეთ, რამდენად საეჭვოა ებრაელი ბიზნესმენების მიერ საქართველოში სამომავლო ინვესტირების საკითხი. ისრაელის რამდენი ბიზნეს პროექტი გაიყინა ბოლო პერიოდში?

ინვესტიციების საკითხის განხილვა ამ ჭრილში არ არის ეფექტიანი და პროპორციების, შედარების დაკარგვის საშიშროებას აჩენს. ალბათ, იცით, რა ხდება მსოფლიოში, აღმოსავლეთ ევროპაში.

ბოლო სამი წლის განმავლობაში ეკონომიკა მოკვდა და, ალბათ, ჯერ არც გაცოცხლებულა.

ამ დროს ისრაელის ბიზნესის ან ინვესტიციების გაყინვაზე დასკვნების გამოტანა კონტექსტიდან ამოგლეჯილად არ უნდა მოხდეს. შეიძლება ითქვას, რომ ისრაელი არის პირველ ადგილზე კერძო ინვესტიციების რაოდენობით. კრიზისამდე ჩადებული 300 მილიონის ინვესცტიცია ძალიან სწრაფად გაორმაგდება.

ალბათ, მსოფლიო მოვლენები უფრო გადამწყვეტია ამ ყინულის გალღობისთვის, ვიდრე დასმული კითხვის შინაარსი. ყველა შემთხვევაში, თუ საქართველო-ისრაელის ჭრილიც გაინტერესებთ, შემიძლია თამამად ვთქვა, რომ აღმოსავლეთ ევროპაში ებრაული ინვესტიციების დაბრუნება თბილისიდან დაიწყება.

ამ თემასთან დაკავშირებით, მინდა, დაგანახოთ თანხების მოძრაობის კიდევ ერთი ასპექტი. ისრაელიდან 10 მილიარდი დოლარია ჩადებული აღმოსავლეთ ევროპაში. ამ ინვესტიციებისთვის შემდეგი გაჩერება იყო საქართველო. პროცესი შეჩერდა არა იმის გამო, რომ საქართველო ნაკლებად საინტერესო გახდა, არამედ იმის გამო, რომ აღმოსავლეთ ევროპაში თანხები გაიყინა. სამწუხაროდ, უახლოეს მომავალში ნაკლებად ჩანს აღორძინების რაიმე პერსპექტივა.

ისრაელიდან საქართველოში წარმოდგენილი კომპანიების სპექტრი საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო წლების განმავლობაში. რა მდგომარეობაა დღეს? შემცირდა თუ არა იმ კომპანიების რაოდენობა, რომლებიც საქართველოში მუშაობდნენ შექმნილი დაძაბული ვითარების გამო? გთხოვთ დაგვისახელოთ კომპანიები.

კომპანიების რაოდენობა, პირიქით - გაიზარდა. რაც შეეხება კომპანიების დასახელებას, ეს არაფერს მისცემს ჩვენს მკითხველს. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ძირითადი ინვესტიციები მაინც კერძო თანხებია და კომპანიების შექმნას. ინვესტიციების რაოდენობის ზრდას განაპირობებს საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა.

რომელი საქმიანობის სფეროა ისრაელური კომპანიესბითვის საინტერესო დღეს საქართველოში?

ინტერესის სპექტრი ძალიან ფართოა - სოფლის მეურნეობა, ტურიზმის ინდუსტრია, ფინანსები, ვაჭრობა, ლოგისტიკა და, რა თქმა უნდა, უძრავი ქონება. საქართველო-ისრაელის ბიზნეს პალატა მუშაობს იმაზე, რომ ახლო მომავალში ისრაელის მაღალმა ტექნოლოგიებმა საქართველოში ფეხი მოიკიდონ.

ქართველ ახალგაზრდას საკმაოდ დიდი ტრადიცია და პოტენციალი აქვს გამოგონებების სფეროში. ვვარაუდობ, რომ ეს მიმართულება გამყარდება და გაძლიერდება სათანადო განათლებით.

თქვენი რეკომენდაციები საქართველოში ბიზნესის განვითარებასთან დაკავშირებით, როგორც ისრაელთან, ასევე სხვა ქვეყნებთანაც.

ვინაიდან პოტენციალი ძალიან დიდია, ჩემი რეკომენდაციაც საკმაოდ მარტივია - ორივე მხარემ შეისწავლოს ერთმანეთის ბიზნეს კულტურა. დანარჩენი მხოლოდ ციფრებია.

რა არის საჭირო იმისთვის, რომ ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები გაძლიერდეს?

ამასაც მარტივად გეტყვით, როგორც ყველაზე სტაჟიანი წარმომადგენელი და ინიციატორი ისრაელის და დსთ-ს ქვეყნების ურთიერთობებში.

როდესაც ვლაპარაკობთ იმ ქვეყნებზე, რომლებიც ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, არ შემოვიფარგლები დიპლომატიური ცივი პასუხებით და არ დავასახელებ ტრაფარეტულ ლოზუნგებს. არამედ, შევეხები ერთ-ერთ ძირითად პარამეტრს - ადამიანურ რესურსებს.

ურთიერთობების 50 პროცენტი პატარა ქვეყნების შემთხვევაში არის ელჩების ქმედებებში მკაცრი ჩარჩოებისა და ზოგადი ნაციონალური ინტერესების მიუხედავად. ურთიერთობების გაძლიერებას სჭირდება უფრო მეტი ინიციატივა, ერთი საათით ადრე გაღვიძება და ფანატიკური სიყვარული თავიანთი ქვეყნის მიმართ. პატარა ქვეყნების წარმომადგენლებს არ აქვთ იმის ფუფუნება, რომ მხოლოდ მიღებებზე იარონ.

ნიჭიერი წარმომადგენლის საქმიანობა მაშინ არის შედეგიანი, როდესაც გრძნობ, გჯერა და სუნთქავ შენი ქვეყნის ნაციონალური მიზნებით სამსახურში, სამსახურის შემდეგ, მისიის მიღებამდე და ამის შემდგომ პერიოდშიც.

არ მინდა, დასკვნები გავაკეთო და შევეხო ჩემს მიმდინარე საქმიანობას, რაც ალბათ შედარებას დაემსგავსება სხვა წარმომადგენლების დღევანდელ ქმედებებთან. ეს არაკოლეგიალურია. ამიტომ, გავიხსენებ ”ალიის” სფეროში მოღვაწეობას წარმომადგენლის ჭრილში. მე ვერ წარმომიდგენია ებრაული ”ალიის” სფეროში ჩემი გამარჯვება დსთ-ს ქვეყნებიდან რომ ჩემთვის ებრაელების დაბრუნება ისრაელში, ებრაული განათლება, ებრაული იდენტურობა არ ყოფილიყო ჩემი ცხოვრების ორგანული ნაწილი.

დღესაც, 15 წლის შემდეგ, როდესაც საქართველო-ისრაელის ურთიერთობა არის ჩემი საზოგადოებრივი, საქმიანი ცხოვრების დიდი ნაწილი, ჩემთვის ერთი და იგივე დონეზეა მნიშვნელოვანი ებრაული ”ალია” და დღესაც ანტისემიტიზმის წინააღმდეგ ვიბრძვი ხმალამოღებული ჩემი ხალხის და ქვეყნის ინტერესების დასაცავად.

დავუბრუნდეთ ურთიერთობებს. პოტენციალი ორ ქვეყანას შორის ძალიან დიდია. საოცრება ისაა, რომ ძირითად საკითხებში რომელიმე მხარის აქცია ან ქმედება მეორე ქვეყნისთვის, ნაწილობრივ, სასარგებლოცაა.

რაც შეეხება განწყობას, ქვეყნის და ხალხის განწყობას, ესეც უნიკალურია.

მე დღეს, 20 წლის ურთიერთობების შემიდეგ, შემიძლია კიდევ ერთი დასკვნა გავაკეთო. თუ ორივე მხარე შეძლებს უფრო მეტად გაეცნონ ნამდვილ და რეალურ ისრაელსა და საქართველოს, მათ სურვილებსა და პოტენციალებს, ალბათ, მომავალ წლებში უფრო დიდ შედეგებს მივაღწევთ.

შესაძლებელია, ბევრი რამ უფრო შედეგიანად გაკეთდეს ჩემი ქვეყნიდანაც, მაგრამ, თქვენის ნებართვით, ამას არ შევეხები ამ ინტერვიუს ფარგლებში, რადგან ამის ადრესატია ისრაელის პრესა.

გთხოვთ, გაგვაცანით თქვენი პირადი აზრი ებრაელი ბიზნესმენების დაკავებასთან დაკავშირებით.

მე ვფიქრობ, საკმაოდ ბევრი ვისაუბრეთ ამ თემაზე. არის საკითხები, რომელსაც სჭირდება ქმედება და აზრის დაფიქსირება სხვა ფორმატში, რაც საკმარისად გავაკეთე.

არსებობს მოსაზრება, რომ საქართველოს პრეზიდენტი, მიხეილ სააკაშვილი ისრაელთან ურთიერთობის გამწვავებაზე თავად წავიდა. ამის მიზეზი კი ის არის, რომ 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომისას ოფიციალურმა იერუსალიმმა თბილისს საჭირო მხარდაჭერა ვერ აღმოუჩინა. რას იტყოდით თქვენ?

მე წარმოვადგენ ბიზნეს პალატას და არა საელჩოებს რომელიმე მხრიდან და არც მარჩიელი ვარ.
რაც შეეხება ომის პერიოდს, მე ცოტა სხვა ინფორმაციას მოგაწვდით.
საქართველო-ისრაელის ბიზნეს პალატის და საელჩოს თაოსნობით რამდენიმე აქცია გავაკეთეთ. ერთ-ერთი იყო 24 დაჭრილი ჯარისკაცის მკურნალობა ისრაელში. ისრაელის პარლამენტის დელეგაცია ჩამოვიდა ომის მეორე დღეს საქართველოში. მე არ მახსოვს საქართველოს პრეზიდენტის არცერთი მწვავე გამოსვლა ისრაელის მიმართ არც საქართველოში და არც რომელიმე სხვა ქვეყანაში.

ისრაელმა საქართველო იმ ქვეყნების შავ სიაში შეიყვანა, სადაც ტურისტებისთვის მოგზაურობა სახიფათოა. როგორ აისახა ეს აკრძალვები ორ ქვეყანას შორის სამხედრო და ტურისტულ ურთიერთობაზე?

ჩემი ინფორმაციით, ტურიზმის მასშტაბი იზრდება 55 პროცენტით ყოველწლიურად.
ბიზნეს პალატა ტურიზმის სფეროში მოღვაწეობს წლების განმავლობაში, პროპაგანდას უკეთებს ორმხრივ ტურიზმის პოტენციალს ჩვენს ქვეყნებს შორის. იყო პერიოდი, როდესაც ორივე ქვეყნიდან ვიყავით წარმომადგენლები ტურიზმის სფეროში.

ბევრი ამბობს, რომ ტურიზმის მაჩვენებელი განპირობებულია საქართველოდან წასული ებრაელების ფაქტორით. ამასთან დაკავშირებით, მინდა, ერთი შედარება გავაკეთო. აზერბაიჯანიდან და ყაზახეთიდან 90-იან წლებში ისრაელში წავიდა იმავე რაოდენობის ებრაელი, როგორც საქართველოდან. ეს ქვეყნებიც საკმაოდ საინტერესოა ტურიზმის სფეროში ფინანსურადაც და საკმაოდ კარგი ურთიერთობებიც აქვთ ისრაელთან. მიუხედავად ამისა, ყაზახეთში ერთი რეისი დაფრინავს ისრაელიდან, ბაქოში - 4, ხოლო საქართველოს მიმართულებით ისრაელიდან ზაფხულში 30 რეისი განხორციელდა და მჯერა, რომ 2014 წელს 50-მდე ავა მათი რაოდენობა.

აი, ამაში აისახება ტურიზმის რეალური ზრდა და თქვენი ქვეყნის სწორი და გამართული ქმედება.

დიდი მადლობა ინტერვიუსთვის და აღვნიშნავ, რომ გავუძელი ბოლო წლებში დაგროვებულ და პასუხგაუცემელ ურთულეს კითხვებს, თუნდაც დიპლომატიურად.

Saving Cards - Does They Really Work?

2012-02-12T11:22:00.000-08:00

07/02/2012

The FINANCIAL -- Almost every second Georgian keeps the saving cards in a wallet. Slogan, save and get a gift attracts thousands of customers.

But do they really save money, or it's just adds more income to retailers? Saving cards are just money trap, believes Eter Kharaishvili, Lecturer at Tbilisi State University. Companies offering loyalty, bonus and gift cards claiming the opposite.

“Saving cards are useful for supporting the trade. This is experienced and tried method,” said Eter Kharaishvili, Economist. “This is psychological moment when the owner of the card unconsciously spends more then he/she would have done without the cards. In fact, the gift that the customer chooses by saving cards is not free for them. Anyway, saving cards are more beneficial for the companies then for the client,” she added.

“I would sort out two types of cards. One, when the company has its own saving card and the second, when there is a universal card for the various branches of the retail sales,” said Tariel Zivzivadze, professional business trainer and consultant. “Saving cards are profitable for the customers and companies at the same time. Company’s profit is in sales . It encourages customers to buy a product. Saving cards can do that job. The customer’s profit is that he/she can get a gift by saving bonuses. Bonuses attract lots of customers,” he added.

Merchant locations, shops, supermarkets, stores, pharmacies, cafes, restaurants, gas stations, bookshops, and almost every company are involved in this process.

“I use PSP, Aversi and GPC saving cards. I have Unicard and I use it very successfully as well. The reason why I have so many bonus cards is that I try to save money,” said Mari Kochlamazishvili, customer. “Before giving birth to my child I bought lots of things in the pharmacies. I have saved enough bonuses for getting Chicco production for free. I can not to pay money but pay bonuses. It gives me patience to wait until I save enough bonuses. I hope I could win a car this year,” she added.

500,000 new customers joined Unicard in 2011 and about 15,000 cards were given out this year already. About 800,000 gifts were issued in 2011 and 50,000 this year. In total Unicard gave out more than 900,000 cards and issued 1,026,388 gifts. The average monthly number of transactions reached a million. Unicard has about 200 partner companies nowadays.

“Unicard is free and open-ended. With the points accumulated on the card customers are able to choose a present from its gift catalogue. There are more than 1,500 gifts in the catalogue,” said Ana Koshadze, PR Manager of Unicard. “We cannot determine how much the customer can save with Unicard, because every partner company has individual bonuses. Together with our partner companies we offer doubled and tripled bonuses and special discounts for Unicard customers. In 2011 the number of our partner companies was unsteady. Some of them left our partnership and some of them joined us. Unicard is still in the process of expanding,” she added.

In PSP pharmacy network 500 000 customers save smiles, bonuses on My Family Card. Monthly, 78 percent of the total number of card owners is active users. In 2011 more then a million presents were gifted and were drawn 5 new cars.

“My Family Card is about additional discounts, benefits, interesting prizes, a chance to win new car. My Family’s Card helps the customer to save money by 5-10 percent in PSP pharmacy network,” said Natia Khabeishvili, PR Manager at PSP. “Our offer makes the buying process more pleasant for the customers. They can buy drugs, hygiene and cosmetic product and save money at the same time. With saved smiles, which are the bounces on our card customers can choose any product sold in our networks and take it as a present, for free. Also, customers are able to take part in the annual lottery and win expensive prizes, tour package and a car,” she added.

Like PSP other pharmacy networks also have their saving cards, such as Zgharbi card by GPC and Mtredi card by Aversi.

Another flexible way of saving money is Mobipay. Nowadays, Mobipay has about 160 000 customers all over Georgia. “Exclusive discounts from our partner companies are the best ways of saving money,” said Naria Kukulidze, Marketing Communications Director at Mobipay. “Those people who apply for Mobipay gets additional GEL 1 for topping up mobile phone airtime by GEL5. In general, Mobipay is the most convenient way of paying the bills, paying at merchant locations, sending money all with the mobile phone. Such offers give a possibility to the client to save money,” she added.

Having the saving, bonus or discount cards drives more trade, but it also saves you money.

The system of saving cards is very developed in the world as well. One of the first saving cards, Spend and Save Card was created in Great Britain in 1982. In German customers use PayBack. The card was created in 2007 and nowadays 61 percent of German population uses it. In Iran Zarrin Card operates from 1995. In Australia Flybuys loyalty program works. As for USA, supermarkets have their own saving cards for their customers.

Wissol Awarded for Being largest Employer among Oil Importers

2012-02-12T11:19:00.000-08:00

06/02/2012
The FINANCIAL -- From 15 nominations by The Union of Oil Products Enterprisers, Importers and Customers Wissol, one of the largest company in Georgia has taken 5 diplomas.

Wissol is the biggest employer in the Georgian oil sector, it is also the largest operator in terms of the number of petrol and CNG service stations. Company was awarded for Building Multifunctional Complex, for the Contribution to Sport Development and for Implementation of Important Social Projects.

“Wissol operates widest chain of petrol and CNG service stations with 105 in total”, said Soso Pkhakadze, the Chairman of the Board of Directors of JSC Wissol Petroleum Georgia. “This mobility and flexibility creates additional comfort for our customers”.

“Wissol has a growth in all parameters in 2011 including the sales. This increase is a reflection of the positive economic developments that took place in 2011. The developing process continues in 2012 as well”, Pkhakadze said.

“With more then 3000 employees Wissol Group is the biggest employer in the Georgian oil sector. I would single out this nomination as one of the most important awards,” said Pkhakadze.
“Wissol makes millions of social investments. Group invested up to 25 Million GEL indevelopment of Georgian sport,” said Tornike Guruli, Marketing Director. “This amount of money was spent on developing of football club Torpedo-Kutaisi, children’s school Avaza, four sports complex in Tbilisi , fitnnes center Laguna Kutaisi and children’s football academy,” he added.

“With supporting of sport development Wissol was involved in building and reconstruction of orthodox churches and in assistance for vulnerable families. Since its inception fund Iavnana with Wissol Group bought flats to 62 families and more then 800 children,” he added.

Wissol was awarded at National Business Award Mercury in 2011 as well. In the category of People’s Choice Mr. Soso Pkhakadze was named as the entrepreneur of the year. “When competent persons see the success of the company it is always very pleasant. This gives us the incentive to create more and to achieve greater success. Every year we are awarded in several nominations and this year was no exception,” said Pkhakadze.

As the chairmen said the company has been developing dynamically during 2011. Last year two new subsidiary companies were added to the group. These companies are supermarket network Smart and auto service centre Wissol Auto Express.

Nowadays, Smart has already has 5 supermarket chains, two of them in Tbilisi and others in Kvareli, Gori and Marneuli. As for Auto Express, 12 auto centers operate all over Georgia. Beside, Wissol Group successfully sells exclusive products such as motor oils and lubricants and vulcanization full service from French company Total and its subsidiary company Fina.

Wissol launched recreational and service complex at the highway Gori section. Wissol branded CNG and petrol stations, Wissol AutoExperss service center offering French Total lubricants, supermarket Smart with wide choice of products, fast food restaurant Smart-cafe and parking zone for trucks, busses and cars are located at the complex.

“Besides Wissol decided to restore the tradition and created the corner for agricultural products giving the local people opportunity to sell their fruits and vegetables on roadside in comfortable conditions,” said Pkhakdaze.

In 2011 Wissol has become an exclusive partner of international network of petrol stations AS24. Throughout the Caucasus transit carriers are able to buy fuel in Wissol gas stations by AS24cards. “As for AS24 serves lots of international carriers our partnership with AS24 is profitable not only for Wissol but for developing Georgia’s economy, as freight transportation will continue to increase,” he added.

Wissol Group’s subsidiary company Wissol Gas Distribution completed gasification in 17 villages of Telavi region, in 2011. Nowadays, about 12000 families have an opportunity to use natural gas.

Socar Leads Oil Importers in Terms of Taxes Paid in 2011

2012-02-12T11:18:00.000-08:00

06/02/2012

The FINANCIAL -- With GEL 198 million SOCAR Georgia Petroleum is the largest tax payer among oil importers in Georgia.

The company is also the largest investor in the sector with GEL 54 million in 2011. Company claims it has the best infrastructure of gas stations.

“Socar is one of the leaders in terms of tax payments to the state budget. From 2006 till today, SOCAR paid more then GEL 775 million,” said Mahir Mammedov, Director General of SOCAR Georgia Petroleum. “For our company it is very important to win this nomination. It is already fourth years that we get the diploma as the biggest tax payer in state budget. I wish I can pay billion GEL next year. More tax paid means more income generated by SOCAR . It is very pleasant operating in Georgia. Economy is developing gradually. There is a very good investment environment in this country,” he added.

“Last year 400-420 million GEL was paid by oil businesses. GEL 197 million was paid bySOCAR only. Our company was also awarded for building modern multifunctional complex, for the contribution to sport development and for implementation of important social projects,” Mammedov added.

As for the investments, it was not aimed only at developing of gas stations, but also at joint multifunctional complex of SOCAR and Goodwill. “The complex was opened by the president Mikheil Saakashvili on November 28. This multifunctional complex is located at the Batumi-Tbilisi highway,” said Irakli Zubitashvili, Corporate Quality Assurance Department Head. “Together with McDonalds, SOCAR builds complexes in Batumi and Marneuli. Totally, during the 7 year’s operating in Georgia’s oil marketSOCAR invested more then GEL 183 million,” he added.

“Additional investments in the country are very important and vital for Georgia as investments create additional work places,” said Keti Bochorishvili, Director of Georgian National Investment Agency. “I would congratulate SOCAR successful 2011 and wish the company that the year 2012 would be more successful for it,” she added.

Socar operates European standard gas stations. The company’s activity is in compliance with ISO 9001 standards. The company SGS awarded SOCAR by the ISO 9001:2008 Quality Management Certificate in 2011.

Mahir Mammedov said that increased competitiveness on the market did not disturb the company’s sales last year. The product that SOCAR offers to its customers are still very demanded. “GNG, Disel, Euro Disel, Super unleaded, Regular unleaded are very selling producrs. Moreover, the demand on this production grows. The sum of our import exceeds to 400 000 tons every year. Just only retail sales reached 200 million liters,” said Mammedov.

Mammedov said that SOCAR does not have competitors in Georgia, but only friends. “It is very difficult for me to consider Wissol, LUKOIL , Rompetrol and Gulf as our competitors. Sometimes it is very necessary to help each other,” said Mammedov. “During the War period some companies had problems, but SOCAR helped them. West road was closed and the companies could not import petrol in Georgia. But SOCARcould import petrol from the East, from Azerbaijan and we gave them fuel. We also feel support from other companies,” he added.

Women in the Georgian Labor Market

2012-02-07T06:07:00.000-08:00

The FINANCIAL -- Until she gave birth to her forth child a year ago, 36 years old Tina Pruidze worked as a lawyer in one of the companies in Tbilisi .

Now her days are spent on caring of her children and looking for a new job, but no result yet.

“No one forced me to leave the company. I made a decision myself that it was better to look after my children”, said Tina. “Now as they are not so much depended on me, I am ready to start working again. But now, as I see employers do not want to hire me again because of my big family,” said Tina Pruidze.

Women like Pruidze create a high unemployment rate in Georgia nowadays. In reviewing women’s employment on the bases of existing statistics it is evident that in 2011 from 344.3 thousand employed people 39.0 percent are women and 61.0 percent are men. Statistics shows that mostly women are employed in small and medium business. The average monthly wages generally amounted to GEL 717.7 in business sector, but for women – GEL 505.3. The majority of women are employed in health care and social assistance. According to the total number of employers by sex divided in the regions 61.0 percent of women are employed in Tbilisi . As for men, 59.7 percent are employed in the capital city.

There are different reasons for the low rate of employment among Georgian women, most important of which are that a large number of Georgian women are housewives. “The reason why women have small percentages among the employed can be their physiological condition,” said Nodar Khaduri, Economist. “Women get pregnant, they take time off for maternity leave and they have to stop their work. Also, women are mothers and they have to care about their children. Scholl and some additional lessons such as dance and piano classes are mother’s obligations. Because of these reasons in some cases women refuse work themselves or employers avoid giving them a work. Because, some work needs much time and mobilization. However, some ministries and organizations have to employ women because of their efficiency in doing certain jobs. Among them mention can be made of Ministry of Education and the Ministry of Health,” Khaduri added.

CARE International in the Caucasus contends there is tremendous untapped productivity in the potential Georgian workforce. This is due to the under-utilization of women interested in participating in the formal economy. “A patriarchal culture which favours men’s employment over that of women has the effect of confining some women to domestic labour despite their interest in gaining employment outside the home,” said Thomas Reynolds, Mission Director of CARE International in the Caucasus. “Studies indicate women in Georgia tend to seek jobs when men are unemployed; both men and women agree that men should be breadwinner of the family. This is a prevailing situation despite equivalent levels of education between men and women,” added Reynolds.

“In reviewing ownership of assets, women own less land, businesses, and other assets which can be used as collateral for obtaining commercial loans or micro credits. Thus, their chances of starting business are reduced,” he added.

Another reason of women’s unemployment is that mostly developed fields in Georgia are suitable only for men. “There is a disproportion of sector development. For example, it is developed construction of hospitals, roads and so on. These fields need men employment, men force. It is impossible to employ a woman,” said Levan Gogoladze, Economist. “On the other hand, there are some sectors where both men and women are equally employed. For example, bank sector. In my opinion, this result is not caused by some discriminated factors,” he added.

The economists believe that the number of employed women is much higher than the statistics show. “The major part of women is employed in informal sector. I mean the job which does not need registration. For example, nurses, carer and similar jobs. So it cannot be added in the statistic” said Khaduri.

On the example of New Service, an employment agency, among employed people women make up the majority. “Our service includes family support such as nurse, family supporter, elderly nursing and maid. On the above positions women are more demanded then men,” said Tamuna Lomidze, Manager of New Service. “An employer prefers a candidate to be married, but not to have children. Because, sometimes the work requires round-the-clock schedule. An employer also prefers women have to be from age group 45-55. Last year, the number of employees in various positions amounted to 80. The most demanded positions were nurse and family supporter,” she added.

“In offices women are more employed then men. The directors prefer to be surrounded by well-looking women. Because the high unemployment rate in the country the directors face a big choice. They choose a candidate who suits all the requirements. So charming women should not have unemployment problem,” said Administrator of JobGeo.Com, an employment agency. “However, I would say that there is age and sex discrimination in the workplace in Georgia. If you are not of the age or sex they choose, you lose. This happens because Labor Code is carelessness. There is no culture of employment in the country. Employers wrapped up their interests to employers and employment agencies and create the demand on labor market according to their interests,” he added.

მცირე ბიზნესის როლი ეკონომიკაში

2012-02-01T09:42:00.000-08:00

მცირე ბიზნესისგანვითარებაზე დღესბევრს საუბრობენ.მთავრობამ მისიგანვითარება ერთ-ერთპრიორიტეტადაც კიდასახა. საერთაშორისოთუ ადგილობრივმაფონდებმა საქართველოშიმცირე მეწარმეებისდასახმარებლად ათეულობითმილიონი ლარიდახარჯეს. იმისთვის,რომ მოქალაქეებსბიზნესინიციატივები გასჩენოდათ,მთავრობა მათდაჰპირდა, რომმცირე და საშუალოსაწარმოები გადასახადებისგანგათავისუფლდებოდნენ. საქართველოშიდამწყები ბიზნესისთვისწამახალისებელი საგადასახადოშეღავათები 2011 წლისდასაწყისში ამოქმედდა.მთავრობამ, მცირედა საშუალო ბიზნესისმხარდაჭერის მოტივით,საგადასახადო კოდექსშიმიკრო და მცირებიზნესის ცნებებიგანსაზღვრა. თუმცა,როგორც ექსპერტებიაღნიშნავენ, მიკრობიზნესისსტატუსის შემოღებაშირევოლუციური არაფერია,რადგან ამკატეგორიის ბიზნესმენებიგადასახადებს ისედაცარ იხდიდნენ.

მიუხედავადამ და სხვაღონისძიებებისა, რომლებსაცმთავრობა მცირებიზნესის განსავითარებლადახორციელებს, მცირებიზნესი საქართველოშიდღითი-დღე უფრომცირდება.

არადა, დღეს,როდესაც უმუშევრობისმაჩვენებელი საკმაოდმაღალია, როდესაცქვეყანას ძალიანსჭირდება უფრომეტი წარმოებულიპროდუქცია დამომსახურება, განსაკუთრებითმნიშვნელოვანი ხდებამცირე ბიზნესი დამისი განვითარება.მცირე ბიზნესი არისსაშუალება იმისა,რომ ადამიანებიდასაქმდნენ დანაკლებად იყვნენდამოკიდებული სახელმწიფოშემწეობაზე, სახელმწიფოდახმარებაზე. როდესაცხალხს ექნება საკუთარიშემოსავალი, სახელმწიფოცმოიხსნის სოციალურვალდებულებებსა დაპასუხისმგებლობებს.

ოფიციალურადდეკლარირებული მონაცემებით,2011 წლის III კვარტალშისაწარმოთა მთლიანმაბრუნვამ 6,87, ხოლოპროდუქციის მთლიანმაგამოშვებამ - 3,76 მილიარდილარი შეადგინა.მცირე ბიზნესს, მსხვილბიზნესთან შედარებით,დაბალი პროცენტულიმაჩვენებელი აქვსროგორც მთლიანიბრუნვის, ისეპროდუქციის მთლიანიგამოშვების შემთხვევაში.

მთლიანი ბრუნვასაწარმობს ზომისმიხედვით შემდეგნარიადნაწილდება: მსხვილიბიზნესი - 84,6 პროცენტი,საშუალო ბიზნესი- 6,5 პროცენტი დამცირე ბიზნესი - 8,9 პროცენტი.

ოდნავ განსხვავებულიმდგომარეობაა პროდუქციისმთლიანი გამოშვებისშემთხვევაში: მსხვილიბიზნესი - 83,7 პროცენტი,საშუალო ბიზნესი- 7,1 პროცენტი, მცირებიზნესი - 9,8 პროცენტი.

როდესაც მთელიეკონომიკური აქტიურობის80-85 პროცენტი მოდისმსხვილ ბიზნესზე,ეს იმას ნიშნავს,რომ ქვეყანაშიმცირე ბიზნესი განვითარებულიარ არის.

მცირე ბიზნესისწასახალისებლად საჭიროაუფრო მკვეთრი ნაბიჯებისგადადგმა. მაგალითად,საგადასახადო სისტემაშიფიქსირებული გადასახადისშემოღება, ისევე,როგორც არისამერიკაში, ნიდერლანდებშიდა ა.შ.ასევე, მცირე ბიზნესისთვისუფრო მეტად ხელმისაწვდომიუნდა იყოს სესხებისსახელმწიფო პროგრამები.მცირე და საშუალოსაწარმოებისთვის უნდაარსებობდეს პროგრამები,სადაც ისინი შეძლებენდაბალპროცენტიანი სესხისმიღებას. დღესასეთ პროგრამებზეხელმისაწვდომობა დაბალია,რაც ვერ უწყობსხელს მცირე დათუნდაც საშუალობიზნესის განვითარებას.პირიქით, უფრომეტად ხდება პოლარიზებამსხვილ ბიზნესსადა მათ შორის,რადგან თუნდაცსაბანკო სექტორშისაპროცენტო განაკვეთებიმცირე ბიზნესისათვის,რომელთაც პატარამოცულობის სესხიესჭიროებათ უფროძვირია, ვიდრემსხვილი სესხები.ამ და ასევესხვა ფაქტორებისგათვალსწინებით, პროდუქციისწარმოებაზე გაწეულიხარჯები მათთვისუფრო მაღალია, ვიდრემსხვილი კომპანიებისათვის.კიდევ ერთი გზამცირე ბიბზნესსგანვითარებისთვის არისსახელმწიფო შესყიდვებისპროგრამებში მისთვისპრიორიტეტის მინიჭება.

სახელმწიფოსმიერ გადადგმულნაბიჯებს მცირებიზნესის განსავითარებლადეკონომისტები აკრიტიკებენდა ამბობენ, რომბევრი ნაბიჯი ამმიმართულებით არასწორადგადაიდგა. მათშორის, ყველაზე აშკარაშეცდომად სახელდებაიაფი კრედიტებისპროგრამა, რომელმაც,ეკონომისტების შეფასებით,ვერ გაამართლა.მათი განმარტებით,არასწორია, როდესაცკრედიტს იძლევასახელმწიფო. უმჯობესიიქნება, სახელმწიფონაკლებად ჩაერიოსეკონომიკის ფუნქციონირებაში.მცირე ბიზნესს არსჭირდება ფულისგამოყოფა. მასსჭირდება ისეთიგარემოს შექმნა,სადაც არ დაჩაგრავენ,სადაც საგადასახადოსამსახური ჩასაფრებულისპოლიტიკას არგანახორციელებს, სადაცბანკები შედარებითლოიალურები იქნებიან...

იმისთვის,რომ მცირებიზნესი განვითარდეს...

პირველი, სადაცშეიძლება წარმატებულადგანვითარდეს მცირედა საშუალო ბიზნესი,ეს არის სოფლისმეურნეობა, გადამამუშავებელიმრეწველობა, საოჯახოტურიზმი, მსუბუქიმრეწველობა. მცირებიზნესი არისსაკმაოდ მომგებიანისექტორი დაამან შეიძლებადიდი მოგება მოუტანოსადამიანს.

ბიზნესისხელშეწყობის ვარიანტებირამდენიმე ფაქტორისგანშედგება. პირველი,ეს არის ადმინისტრაციულიბარიერები, რომლისპრობლემაც საქართველოშიარ არსებობს.დღეისათვის შეზღუდულიპასუხისმგებლობის საზოგადოებისდაარსება სირთულეს არწარმოადგენს. კომპანიისდარეგისტრირებისთვის საჭიროვადები შემცირდადა ამჟამად 5,6 დღესშეადგენს, რაცკანონით დადგენილ5 დღეს ოდნავ აღემატება.გასულ თვეში რეგისტრირებულიმეწარმე-სუბიექტებისრაოდენობის ზრდადაფიქსირდა, ხოლობიზნესაქტიურობის მთავარმოტივად ახალისაგადასახადო კოდექსისახლდება. 2011 წლისიანვარში ქვეყანაშირეგისტრირებული ბიზნესსუბიექტებისრაოდენობამ 3 932 ერთეულიშეადგინა, რომელთაშორის 98.2 პროცენტისამეწარმეო სუბიექტია,ხოლო 1,8 პროცენტი- არასამეწარმეო სუბიექტი.ბიზნესსუბიექტთა უმეტესობაინდივიდუალური მეწარმის(2 762 ერთეული, ანურეგისტრირებულ ბიზნესსუბიექტთა70,2 პროცენტი) დაშეზღუდული პასუხისმგებლობისსაზოგადოების (1 092 ერთეული,ანუ რეგისტრირებულბიზნესსუბიექტთა 27,8 პროცენტი)სახით დარეგისტრირდა.

პრობლემებიამის შემდეგ იწყება.მაგალითად, კრედიტისადმიხელმისაწვდომობა. ბიზნესისდაწყება საკუთარიხარჯებით ძალიანრთულია. ამდროს საპროცენტოგანაკვეთი მაღალია.იმდენად მაღალია,რომ მცირე ბიზნესისაკუთარი ხარჯებითკრედიტს ვერიღებს.

შემდეგი პრობლემადაკავშირებულია საგადასახადოადმინისტრირებასთან. ესყველაფერი, საბოლოოჯამში, ადამიანებსაყოვნებს, რომწამოიწყონ ბიზნესი.

არის კიდევერთი პრობლემა,რომელშიც სახელმწიფოარ არის დამნაშავე.ეს არის მოსახლეობისარაკრეატიულობა.

ეკონომისტებითანხმდებიან, რომსამი მთავარი საკითხიჭრის ბიზნესისგანვითარების ამოცანას:მცირე მეწარმეობისწახალისება, მცირემეწარმეების სწავლებადა მცირე მეწარმეებისდახმარება გაყიდვაში.მაგალითად, მცირებიზნესს არაქვს საშუალებადაიქირაოს კარგიბუღალტერი, იურისტი,მენეჯერი, კვალიფიციურიკადრები, რისისაშუალებაც აქვს,თუნდაც, ბანკს. რადგანეს ყველაფერიდაკავშირებულია თანხებთან,კარგი იქნებოდამცირე ბიზნესისთვისაღრიცხვა უფრომარტივი იყოს,ვიდრე ეს ჩვეულებრივხდება ხოლმე საწარმოებისთვის.

თუ ხელისუფლებაშეიმუშავებს მცირებიზნესის მხარდაჭერისერთიან პროგრამასდა ამ სამკომპონენტზე ააგებს,მას შეუძლია უკვე3-5 წელიწადში მიიღოს200 000-მდე მცირესაწარმო, რომლებიცერთობლივი პროდუქტისმინიმუმ 25-30 პროცენტსშექმნის.

ზოგი ამბობს,რომ მცირე ბიზნესისგანვითარების ნაცვლადჯობია, რომ ხელიშევუწყოთ მსხვილბიზნესს, რადგანის ისედაც ძლიერიადა ამით ბევრიადამიანი დასაქმდება.ეკონომისტების აზრით,ეს მცდარი მოსაზრებაა,რადგან მსხვილიბიზნესის შესაძლებლობებიშეზღუდულია დავერ შეძლებს ხალხისდასაქმებას.

მცირე ბიზნესისხელშეწყობა იმითარის უკეთესი, რომმცირე ბიზნესისშემოსავლებით ხალხიპროდუქციას შეიძენსიმ ადამიანებისგან,ვინც ამ პროდუქციასაწარმოებს მსხვილბიზნესში. როცავამბობთ, რომმცირე ბიზნესს ხელიუნდა შევუწყოთ,ეს იმას არნიშნავს, რომეს პროცესებიუნდა განვითარდესმსხვილი ბიზნესისშევიწროების ხარჯზე.

ევროპაშიძალიან მაღალიამცირე და საშუალობიზნესის წილი,რაც იმას ნიშნავს,რომ შემოსავლებიუფრო თანაბრადარის გადანაწილებულიადამიანებზე დაქვეყანაში უფრომეტი სოციალურისამართლიანობაა.

დასაქმებადა ხელფასები

დასაქმებულთარიცხვიც უფრომეტია მსხვილ ბიზნესში,ვიდრე მცირე დასაშუალო ბიზნესში.მოდის დასაქმებულთა64,8 პროცენტი არისმსხვილი ბიზნესში,საშუალო ბიზნესში- 15,3 პროცენტი, მცირებიზნესში - 19,9 პროცენტი.

მცირე ბიზნესისკლასიკური სახისდროს, ბიზნესისმფლობელები იმავდროულადმენეჯერებიც არიან,განსხვავებით დიდიკომპანიებიგან. ამიტომთითოეულ ასეთპატარა საწარმოშიდასაქმებულთა რაოდენობამნიშვნელოვნად ჩამოუვარდებამსხვილ კომპანიაშიმომუშავე თანამშრომელთარიცხვს. იმისათვის,რომ მცირე ბიზნესშიცდასქმებულთა რაოდენობაგაუტოლდეს მსხვილბიზნესში არსებულს,საჭიროა ბაზარზემოღვაწეობდეს გაცილებითმეტი წარმატებულიმცირე ბიზნესისსაწარმო. დღესუამრავი მცირემეწარმე ადვილადკოტრდება დაკონკურენციას ვერუწევს მსხვილ ბიზსნესსფინანსური, ტექნიკურითუ კვალიფიციურიადამიანისეული რესურსისდეფიციტის გამო.ევროპაში 65 პროცენტამდემცირე ბიზნესშიადასაქმებული.

რაც შეეხებახელფასებს, საშუალოთვიურმა ხელფასმაბიზნესსექტორში 717,7 ლარიშეადგინა, აქედანქალების - 505,3 ლარი.საწარმოთა ზომისმიხედვით საშუალოთვიური ხელფასიშემდეგნაირია: მსხვილიბიზნესი - 831,2 ლარი,საშუალო ბიზნესი- 510,7 ლარი დამცირე ბიზნესი - 507,1 ლარი.

ფაქტია, რომუმუშევრობა დღესისევ მაღალია. დასაქმებისბევრმა პროგრამამრეალური შედეგებივერ გამოიღო. მცირემეწარმეობის ხელშეწყობასკი შეუძლია გაზარდოსროგორც წარმოებული პროდუქტისდა მომსახურებისმოცულობა, ისემნიშვნელოვნად აამაღლოსადამიანების კეთილდღობისდონე.

ამისთვის,სახელმწიფომ უნდაშეიმუშავოს სწორისაგადასახადო პოლიტიკა,დაბეგროს მცირეგანაკვეთით ანსაერთოდ გაათავისუფლოსგადასახადისგან პირველეტაპზე. გადასახადების გადახდისაუცილებლობა ყველასკარგად ესმის,მაგრამ, გაუგებარია გადასახადის სიდიდე.მეწარმეს მხოლოდიმდენის გადახდაშეუძლია, რამდენისსაშუალებაც აქვს.ეს საშუალებაკი იმდენაც მცირეა,რამდენადაც სუსტიაქვეყნის ეკონომიკა.ამ პრობლემისმოსაგვარებლად საჭიროახელისუფლებამ გამოთვალოსრამდენის გადახდაშეუძლია მეწარმესმნიშვნელოვანი ზარალისგარეშე დასწორედ ამდენიდაუწესოს გადასახდელად.

მცირე ბიზნესზებევრი საუბარია,თუმცა შედეგი ჯერჯერობითარ ჩანს. ერთადერთიმით შეგვიძლიავიტრაბახოთ, რომჩვენთან მსოფლიოშითითქმის ყველაზეადვილია ბიზნესისკეთება...